Spadkobranie związane jest z podatkiem. Ten, kto został spadkobiercą, musi się liczyć z tym, że będzie miał do czynienia z urzędem skarbowym, ale nie zawsze.
Przede wszystkim, aby przejąć spadek, trzeba wystąpić do sądu o stwierdzenie nabycia spadku. Dotyczy to zarówno sytuacji, gdy mamy do czynienia z testamentem, jak i z dziedziczeniem ustawowym (gdy nie ma testamentu). Jest to czynność bardzo istotna, bo porządkuje sprawy majątkowe w naszej rodzinie. Odkładanie jej może znacznie utrudnić sprawę, zwłaszcza gdy członkowie rodziny rozjadą się po świecie. Zatem najlepiej nie zwlekać i wszystko załatwić w stosownym czasie.
Oczywiście, stwierdzenie nabycia spadku nie może nastąpić przed upływem 6 miesięcy od śmierci spadkodawcy, chyba że wszyscy spadkobiercy złożą oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Owe 6 miesięcy ustawodawca przeznacza na zastanowienie się, czy chcemy spadek przyjąć - wprost lub z dobrodziejstwem inwentarza (wówczas odpowiadamy za długi spadkodawcy tylko do wartości przejętego spadku), czy też spadek w ogóle odrzucamy, bo nie ma przymusu dziedziczenia. Oświadczenie takie możemy złożyć u notariusza lub na rozprawie dotyczącej nabycia praw do spadku.
Gdy postanowienie stwierdzające nabycie spadku uprawomocni się, mamy obowiązek zapłacić podatek. Płacimy go, oczywiście, tylko wtedy, gdy wartość otrzymanego przez nas spadku przekroczy kwotę wolną od podatku, która jest różna z uwagi na stopień bliskości między spadkodawcą a spadkobiercą. W pierwszej grupie podatkowej kwota ta obecnie wynosi 9637 zł, w drugiej - 7276 zł, a w trzeciej - 4902 zł. Oznacza to, że podatek zapłacimy tylko od wartości spadku po odjęciu kwoty wolnej.
Podatnik, oczywiście, nie oblicza tego podatku sam. Ustala go urząd skarbowy i należy go zapłacić w ciągu 14 dni od daty doręczenia decyzji. W przypadku trudności w jego zapłacie od razu można zwrócić się z prośbą o rozłożenie go na raty lub nawet o odroczenie terminu płatności.
Przy wyliczaniu wartości należnego podatku urząd skarbowy bierze pod uwagę wartość odziedziczonych dóbr według ich stanu z dnia nabycia, ale według cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego.
Pamiętajmy, że na złożenie zeznania podatkowego mamy 30 dni od uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Jeśli spadkobiercami jest kilka osób, muszą się, zgodnie z postanowieniem sądu, spadkiem podzielić. Mogą to zrobić na piśmie w formie umowy lub wystąpić do sądu, by on zdecydował, co komu się należy w sytuacji rodzinnych nieporozumień. Pamiętajmy również i o tym, że nawet jeśli spadkobiercy są co do podziału spadku zgodni, ale w grę wchodzi nieruchomość, umowa o dział spadku musi być zawarta w formie aktu notarialnego. W przeciwnym razie będzie ona nieważna.
Spadkobierca nieruchomości nie zawsze będzie musiał zapłacić podatek. Jeśli nabyty lokal nie przekracza powierzchni 110 m2, a spadkobierca należy do I bądź II grupy podatkowej - nie zapłaci podatku w ogóle pod warunkiem, że jest obywatelem polskim lub ma miejsce stałego pobytu na terytorium RP, nie jest właścicielem innego mieszkania, nie jest najemcą lokalu lub budynku, a jeśli nim jest - rozwiąże umowę najmu. (Podatnicy należący do III grupy podatkowej mogą skorzystać z takiego zwolnienia, jeśli przez co najmniej dwa lata sprawowali opiekę nad spadkobiercą, który tej opieki wymagał). Umowa musi jednak być zawarta na piśmie i przed organami gminy. Przepisy wymagają ponadto, by podatnik zamieszkał w danym lokalu przez okres co najmniej 5 lat. Jeśli w chwili złożenia zeznania podatkowego podatnik mieszka w danym lokalu, termin liczy się od tego dnia.

Grupy podatkowe

I (pierwsza grupa): małżonek, zstępni (dzieci, wnuki), wstępni (rodzice, dziadkowie), pasierb, zięć, synowa, rodzeństwo, ojczym, macocha i teściowie.

II (druga grupa): zstępni rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępni i małżonkowie pasierbów, małżonkowie rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonkowie rodzeństwa małżonków, małżonkowie innych zstępnych.

III (trzecia grupa): inni nabywcy.

Za rodziców - w rozumieniu ustawy - uważa się także przysposabiających, a za zstępnych - przysposobionych.