OBOWIĄZKOWA SŁUŻBA
Przywracanie armii

Coraz więcej krajów europejskich wprowadza obowiązkowy pobór do wojska, a tam, gdzie się tego nie czyni, trwa dyskusja na ten temat. Tak jest m.in. we Włoszech i w Niemczech. Niemiecki minister obrony Boris Pistorius opowiada się za obowiązkową służbą, która pozwoliłaby na uzupełnienie braków kadrowych w wojsku i wśród rezerwistów.

Projekt ustawy o przywróceniu półrocznej służby wojskowej dla osób od 18. do 26. roku życia złożyła włoska prawicowa Liga. Obligatoryjna służba została tam zawieszona z końcem 2004 r. Lider Ligi – Matteo Salvini uważa, że pomoże to w wychowaniu młodych ludzi. Minister obrony Guido Crosetto twiedzi jednak, że kraj potrzebuje profesjonalnej armii, a koszary to nie miejsce do wychowywania młodzieży.

Po rosyjskiej inwazji na Ukrainę część państw, które wcześniej zawiesiły obowiązkową służbę wojskową, zaczęło powracać do starych zasad. Powszechna służba wojskowa funkcjonuje już w dziewięciu krajach: na Cyprze, w Grecji, Austrii, na Litwie, Łotwie, w Estonii, Finlandii, Szwecji i Danii. W kwietniu 2023 r. obowiązkowy pobór do wojska przywróciła Łotwa. W kamasze na 11 miesięcy powinni pójść wszyscy mężczyźni w wieku od 18. do 27. roku życia. Kobiety mogą iść do wojska dobrowolnie. Inaczej niż w Szwecji, gdzie pobór do wojska dotyczy zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Kobiety chce rekrutować do armii coraz więcej krajów, w tym Dania – ma się to stać w 2028 r. – i Niemcy. W Norwegii od 2016 r. na komisje wojskowe muszą się stawiać zarówno mężczyźni, jak i kobiety, ostatecznie tylko część z nich jest wzywana do armii.
w.d.

BLISKI WSCHÓD
Uznają Palestynę

Kolejne kraje zapowiadają uznanie Palestyny za państwo. Taką decyzję podjęła właśnie Irlandia, a zapowiedziały ją na koniec maja Norwegia i Hiszpania, zasygnalizowały zaś Słowenia i Malta. Wszystkie państwa argumentują, że rozwiązanie dwupaństwowe jest niezbędne do uzyskania trwałego pokoju w regionie. Izrael zareagował nerwowo. Po ogłoszeniu uznania Palestyny przez Irlandię władze Izraela nakazały natychmiastowy powrót swojego ambasadora z Dublina na konsultacje, a izraelski MSZ napisał, że uznanie Palestyny grozi zwiększeniem niestabilności w regionie, zagraża pokojowi i wspiera terrorystów. Od 1988 r. Palestynę uznało 139 ze 193 państw ONZ. Polska uznała deklarację niepodległości Palestyny w 1988 r. 10 maja Zgromadzenie Ogólne ONZ uchwaliło rezolucję popierającą przyznanie Palestynie statusu stałego członka. Wśród 143 państw głosujących za dokumentem była Polska. Przyznanie statusu stałego członka musi zatwierdzić jeszcze Rada Bezpieczeństwa, w której prawem weta dysponują stali członkowie: USA, Rosja, Chiny, Francja i Wielka Brytania.
j.k.

UKRAINA
Prezydent do końca wojny

Zakończyła się kadencja prezydenta Wołodymyra Zełenskiego, pozostanie on jednak na tym stanowisku do końca wojny. To konsekwencja ustawy o stanie wojennym, zakazującej organizowania wyborów prezydenckich, parlamentarnych, referendów czy zmian w konstytucji w czasie jego trwania. Przepisy współgrają ze społeczną sympatią. Zełenski wciąż dysponuje mocnym mandatem społecznym do rządzenia i jest liderem rankingów zaufania do polityków. Według styczniowego badania Centrum Razumkowa, ufa mu 69% Ukraińców, nie ufa – jedynie 24%. O tym, że Zełenski stracił legitymizację, przekonują przede wszystkim kremlowscy propagandyści. – Dla Ukraińców priorytetem jest wygrana w wojnie, a później przeprowadzenie wyborów, dlatego nie kwestionują legitymizacji Zełenskiego – powiedział BBC Anton Hruszecki, dyrektor Kijowskiego Międzynarodowego Instytutu Socjologii.
j.k.

OPINIA
Prawo do odpowiedzi

Czy Stany Zjednoczone zezwolą Ukrainie na atakowanie celów w Rosji przy pomocy amerykańskich pocisków? Ukraina powinna mieć możliwość prowadzenia wojny z Rosją w taki sposób, jaki sama uważa za właściwy – ocenił spiker Izby Reprezentantów Kongresu USA Mike Johnson. – Nie sądzę, żeby mikrozarządzanie obroną Ukrainy było dla nas dobrą polityką – oznajmił. Wcześniej dziennik The New York Times powiadomił, że Departament Stanu USA i szef tego resortu Antony Blinken, który przebywał z wizytą w Kijowie, uważają, iż Ukraina powinna mieć możliwość uderzania w cele na terytorium Rosji przy pomocy zachodniego uzbrojenia, gdyż zakaz narzucony Kijowowi przez Waszyngton był jednym z czynników, które umożliwiły Rosjanom postępy w obwodzie charkowskim. Władze Ukrainy od wielu miesięcy utrzymują, że mają pełne prawo atakowania obiektów w Rosji przy pomocy uzbrojenia otrzymanego z Zachodu.
w.d.

PROJEKT
Gender dla dorosłych

Departament Edukacji Wielkiej Brytanii zamierza zakazać promowania ideologii gender w szkołach publicznych, ustalić wytyczne dotyczące edukacji seksualnej z uwzględnieniem wieku i chronić prawa rodzicielskie. Według propozycji, które obecnie przechodzą czas konsultacji społecznych, nauczyciele musieliby uczyć faktów na temat płci biologicznej i nie mogliby przedstawiać alternatywnych poglądów na temat płci jako faktów. „Nie należy wykorzystywać materiałów sugerujących, że płeć danej osoby jest określana na podstawie jej zainteresowań lub wyboru ubioru, ponieważ grozi to nakłonieniem uczniów (...) do kwestionowania swojej płci, podczas gdy w przeciwnym razie mogliby tego nie zrobić” – czytamy w projekcie. Szkoły nie powinny uczyć o szerszej koncepcji tożsamości płciowej, bo jest to wysoce sporne i złożone. Powinny jasno określić, że dana osoba musi mieć ukończone 18 lat, zanim będzie mogła zmienić płeć. W przypadku uczniów poniżej 18. roku życia stwierdza się, że legalna płeć dziecka zawsze będzie taka sama jak jego płeć biologiczna.

Zgodnie z wytycznymi, szkoły nie mogłyby organizować lekcji edukacji seksualnej aż do klasy V, której uczniowie mają 9-10 lat. Określono też wytyczne dotyczące rodzaju edukacji seksualnej, którą mają otrzymać uczniowie, z uwzględnieniem wieku. Rodzice mogą jednak podjąć decyzję o rezygnacji ich dziecka z lekcji edukacji seksualnej, z wyjątkiem tych stanowiących część programu nauczania przedmiotów ścisłych i przyrodniczych, na których poruszane są tematy dojrzewania i reprodukcji.
w.d.

POŻEGNANIE
Czuł film

W wieku 71 lat zmarł Jan A.P. Kaczmarek, kompozytor, znany jako autor muzyki do ponad siedemdziesięciu filmów długometrażowych i dokumentalnych oraz polskich i amerykańskich spektakli teatralnych. Zdobycie Oscara w 2005 r. za muzykę do filmu Marzyciel ułatwiło mu z pewnością to, że – jak twierdzi Sławomir Idziak, znany operator filmowy – czuł kino, potrafił zrozumieć funkcje dramaturgiczne muzyki filmowej, to, w jaki sposób ona wspomaga narrację. Sam po otrzymaniu nagrody powiedział skromnie: „To, oczywiście, ogromne emocje i duże wzruszenie, bo kiedy się wchodzi na scenę, ma się tę statuetkę w ręku, a z drugiej strony siedzą najznakomitsi ludzie z filmu, to dopada człowieka świadomość, że coś się jednak wydarzyło”.
j.k.

OBRONA GRANIC
Co z minami?

Jak się bronić? Na pewno nie tak, jak pozwala na to traktat ottawski, trzeba go wypowiedzieć – twierdzi były premier Mateusz Morawiecki. Aby budować realną obronę na granicy wschodniej, Polska powinna mieć możliwość wykorzystywania min do budowy umocnień na granicy. Wyklucza to traktat ottawski. Morawiecki zaapelował do rządzących, aby Polska wycofała się z tej umowy. – USA nie są sygnatariuszem tego traktatu, Rosja, oczywiście, też nie, ani Korea Południowa, która żyje dzień po dniu w warunkach zagrożenia – powiedział były premier. Jak ocenił, do realnych umocnień potrzebne są zaminowane fragmenty wzdłuż granicy, po to, by agresor wiedział, że dywizje pancerne nie przedrą się z taką łatwością, jak wchodziły w pierwszych dniach agresji na Ukrainę. Morawiecki nawiązał m.in. do zapowiedzi premiera Donalda Tuska stworzenia Narodowego Programu Odstraszania i Obrony (Tarczy Wschód) i budowy zabezpieczeń, które mają spowodować, że granica Polski będzie bezpieczna w czasie pokoju i nie do przejścia dla przeciwnika w czasie wojny.
w.d.

BADANIE
Sen z oczu

Blisko połowa młodych Polaków martwi się kosztami życia, a co trzeci doświadcza przewlekłego stresu z tego powodu – wynika z badania Deloitte. Poziom optymizmu w związku z osobistą sytuacją finansową jest jednak wśród przedstawicieli pokolenia Y (milenialsów, czyli urodzonych w latach 1983-94) i pokolenia Z (urodzonych w latach 1995 – 2005) obecnie najwyższy od 2020 r. Poprawy stanu budżetu domowego spodziewa się 28% osób z pokolenia Y i 45% z pokolenia Z. Jedna trzecia „zetek” i milenialsów deklaruje brak bezpieczeństwa finansowego, a prawie co 6. respondent wydaje całą swoją wypłatę i nie jest w stanie gromadzić oszczędności. Z kolei 31% Polaków generacji Y i 38% „zetek” odczuwa ciągły lub częsty stres. Zdaniem połowy respondentów, jedną z przyczyn stresu jest brak wsparcia i uznania, praca po godzinach. Jednocześnie 73% badanych milenialsów i 71% przedstawicieli pokolenia Z uważa, że praca daje im poczucie sensu. Polscy milenialsi i „zetki”, szukając nowej pracy, zwracają uwagę na perspektywę nauki i rozwoju (odpowiednio 22 i 31%), wysokość wynagrodzenia i benefity finansowe (26 i 23%) oraz elastyczne godziny pracy (16 i 21%).
j.k.