Reklama

Kultura

Miejsce kulturalnie nieoczywiste

Rzymski Szpital Świętego Ducha to prawdziwy skarbiec sztuki.

Niedawno obchodzono we Włoszech po raz pierwszy Narodowy Dzień Szpitali Historycznych. Pomysłodawcy chcą w ten sposób przypomnieć historię, sztukę i architekturę najstarszych i najważniejszych miejsc opieki nad chorymi. W tym dniu można było zwiedzić najstarszy szpital w Europie, Arcispedale di Santo Spirito in Saxia – szpital Świętego Ducha, położony w pobliżu Watykanu. Powstał w miejscu, w którym w czasach starożytnych znajdowały się ogrody i willa Agrypiny Starszej, żony cesarza Germanika, matki Kaliguli, a w średniowieczu – Schola dei Sassoni (łac. Schola Saxonum), tzn. hospicjum dla Sasów.

Chrześcijańska tradycja

Nie bez przyczyny powstanie szpitali przypisuje się impulsowi chrześcijaństwa. Z uczuć miłości i miłosierdzia wypływał bowiem obowiązek służenia najbardziej potrzebującym, w tym chorym. Na soborze nicejskim I ponad 300 biskupów ustaliło, że w każdym mieście należy budować hospicja dla pielgrzymów, ubogich i chorych. Biskupa uważano za „ojca ubogich” i w związku z tym w Konstytucjach apostolskich jest napisane: „O Biskupie, troszcz się o ubogich, jako sługa Boży, rozdzielając to, co jest konieczne każdemu, wdowom, sierotom, opuszczonym, chorym”. Po soborze nicejskim I Kościół bardzo mocno zaangażował się w organizowanie sierocińców, domów dla niesamodzielnych osób starszych, a także hospicjów dla pielgrzymów.

Obok grobu św. Piotra

Schola Saxonum, istniejąca wcześniej w miejscu Szpitala Świętego Ducha, została zbudowana w VIII wieku, aby pomieścić wielką liczbę anglosaskich pielgrzymów. Święty Beda Czcigodny wspomina, że „z Brytanii przybywali szlachcice i plebejusze, mężczyźni i kobiety, rycerze i rzemieślnicy, młodzi i starzy”. To pielgrzymowanie z północy Europy trwało wieki, a z czasem dzielnica nabrała tak szczególnego charakteru, że została nazwana „miastem Sasów”. Do dziś dzielnica na prawym brzegu Tybru, między rzeką a Bazyliką św. Piotra, nosi nazwę Borgo (od angielskiego borough i niemieckiego burg).

Reklama

Schola Saxonum podupadła w XI wieku i dopiero papież Innocenty III założył tu hospicjum i uczynił je jednym z najsłynniejszych szpitali na świecie. Opiekę nad obiektem powierzył Zakonowi Szpitalników. Na początku szpital składał się tylko z prostokątnej nawy, oświetlonej słońcem wpadającym przez małe okna, i zdolnej pomieścić 300 chorych i 600 ubogich. Nie bez znaczenia był też problem osieroconych dzieci. Innocenty III miał sen, w którym rzymscy rybacy przynosili mu ciała wyłowionych z rzeki martwych noworodków. Papieża tak wstrząsnęła ta wizja, że powołał do życia coś, co dziś nazywamy „oknem życia”, gdzie matki mogły zostawić noworodki. Po włosku tego typu miejsce ma tradycyjną nazwę ruota degli esposti – był to duży drewniany bęben umieszczony w zewnętrznym murze budynku, do którego można było włożyć dziecko. Gdy obróciło się bęben, noworodek trafiał na drugą stronę, do szpitala, który z czasem zaczął pełnić również funkcję sierocińca. Przez następne wieki szpital odgrywał wielką rolę w życiu miasta, szczególnie w czasie lat świętych, począwszy od pierwszego Roku Świętego w 1300 r. Niestety, w 1471 r. został częściowo zniszczony w czasie wielkiego pożaru. W tym samym roku na Stolicę Piotrową wybrano Sykstusa IV, który postanowił go natychmiast odbudować, również dlatego, że zbliżał się kolejny Rok Święty 1475.

Dzieło geniusza

Szpital ponownie rozkwitł dzięki pracy wybitnego architekta Baccia Pontellego (ten sam architekt zaprojektował Kaplicę Sykstyńską) i rzeźbiarza Andrei Bregna. Głównym pomieszczeniem nowego szpitala jest nawa Sykstyńska – ogromna, o długości 120 m i szerokości 13 m. Biegnie wzdłuż ulicy Borgo Santo Spirito i jest podzielona na dwie sekcje monumentalną, ośmiokątną latarnią (tiburio), pod którą stoi eleganckie cyborium (jest to jedyne rzymskie dzieło słynnego architekta Andrei Palladia). W cyborium znajduje się ołtarz, którego nastawę wykonał Carlo Maratta; obraz przedstawia Hioba. W dawnych czasach za ołtarzem znajdowały się organy, których muzyka miała uprzyjemniać pobyt chorych w szpitalu. Pod latarnią znajduje się także jedno z dwóch głównych wejść dawnego szpitala sykstyńskiego z podwójnym portalem – przypuszcza się, że wewnętrzny, zwany Rajem, stworzył Andrea Bregno. Obok portalu znajduje się wspomniane wcześniej i działające do dziś „okno życia”. Drugie wejście do szpitala, z charakterystyczną fasadą, ulokowane jest od strony Tybru. Możemy je zobaczyć na fresku Botticellego Uzdrowienie trędowatego w Kaplicy Sykstyńskiej.

Reklama

Bogata jest dekoracja wnętrza – począwszy od końca XV wieku górna część nawy była pokrywana freskami przez artystów szkoły umbryjsko-rzymskiej i ich uczniów. Powstało wtedy sześćdziesiąt fresków przedstawiających historię szpitala Innocentego III i najważniejsze epizody z życia Francesca della Rovere – tak nazywał się przyszły papież Sykstus IV – oraz jego dokonania.

Warto dodać, że w szpitalnej aptece prowadzono badania nad lekami – np. eksperymentowano z użyciem kory chinowca w leczeniu malarii. Od 2000 r. monumentalny kompleks Świętego Ducha jest jednym z centrów kongresowych stolicy Włoch, gdzie organizowane są konferencje, wieczory galowe, pokazy mody i wystawy sztuki.

2022-11-07 11:59

Ocena: +1 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Domowa „Droga Krzyżowa”

Niedziela Ogólnopolska 9/2018, str. 28-29

[ TEMATY ]

sztuka

Droga Krzyżowa

Marcin Szpądrowski

Karolina Ściegienny, Stacja X – relief

Karolina Ściegienny, Stacja X – relief

Sędziwa częstochowska rzeźbiarka i malarka Karolina Ściegienny na swe 95. urodziny, przypadające 24 lutego, przygotowała sobie zawczasu niezwykły prezent. Mianowicie tuż przed Bożym Narodzeniem 2017 r. ukończyła złożony z kilkunastu elementów składowych zestaw pasyjnych reliefów – wyrzeźbionych w lipowym drewnie, a zaplanowanych odpowiednio wcześniej, jako swoiste jubileuszowe wotum. Tyleż dziękczynne – za przeżyte twórczo i owocnie długie lata – ile mające zarazem skłaniać do codziennych aktów osobistej pobożności. Do modlitwy, medytacji i refleksji nad stuletnią niemal drogą życiową. W tym także do odprawiania Drogi Krzyżowej bez wychodzenia z domu, co dla osoby w wieku artystki może stanowić niemały problem

Prywatna ekspozycja w domowym zaciszu takiego artefaktu – ozdabiającego zwykle kościelne ściany – czyni zeń obiekt dość niezwykły. I mimo bardzo kameralnego charakteru – mający również ponadjednostkową wymowę ewangelizacyjną. Już choćby z tego względu warto go udostępnić szerszej opinii. A przecież ma on poza tym także swoistą jakość plastyczną i estetyczne walory, co również zasługuje na uwagę, publiczną prezentację i życzliwe, krytyczne omówienie.

CZYTAJ DALEJ

Alicja z krainy dobra

Niedziela Ogólnopolska 51/2019, str. 52-54

[ TEMATY ]

miłosierdzie

wolontariat

Klaudia Zielińska

Nie lubi mówić o sobie. Unika udzielania wywiadów. Ratuje ludzi od śmierci, głodu, cierpienia i chorób. Misjonarka w Kenii i Tanzanii. Nazywana przez bliskich „Aniołem Afryki” lub „Matką Teresą z Polski”.

Krzysztof Tadej: Trzy lata temu w wywiadzie dla tygodnika Niedziela powiedziała Siostra m.in.: „Kiedyś pojechałam do jednej z wiosek. Witałam się z ludźmi i nagle usłyszałem dziwny pisk. Spytałam: «Co to takiego?». Wskazano mi jeden z domów. Wczołgałam się, bo nie było drzwi. Zobaczyłam dziecko leżące na liściach od banana. Piszczało z bólu. W jego uchu zagnieździły się robaki i wyjadały błonę bębenkową. Obok leżała matka i nie miała siły wstać. Umierała z głodu. Udało się uratować dziecko i matkę w ostatniej chwili”. Opowiadała Siostra również o innych dramatycznych sytuacjach w kenijskiej miejscowości Laare. Czy od tego czasu sytuacja się poprawiła?

CZYTAJ DALEJ

W trosce o Kościół

2023-01-29 18:05

Ks. Wojciech Kania/Niedziela

W Sandomierzu pierwszy raz w nowym składzie zebrała się Diecezjalna Rada Duszpasterska.

Rada została powołana przez Biskupa Sandomierskiego Krzysztofa Nitkiewicza na nową kadencję zgodnie z prawem kanonicznym, ze szczególnym uwzględnieniem uchwał III Synodu Diecezji Sandomierskiej. Jej obradom przewodniczy Biskup Ordynariusz, złożona jest z kapłanów, osób zakonnych, a przede wszystkim ze świeckich, będących przedstawicielami różnych środowisk diecezjalnych. Spotkanie Rady, w którym uczestniczyło większość jej członków, odbyło się w siedzibie kurii. Biskup Krzysztof Nitkiewicz podziękował obecnym za zaangażowanie na rzecz wspólnoty diecezjalnej i przedstawił sytuację duszpasterską, jaka wyłania się z wizytacji kanonicznych, w tym ze spotkań z radami parafialnymi. Dyrektor Wydziału Duszpasterstwa Kurii, ks. Wojciech Kania mówił o tegorocznych planach związanych z obchodami 800-lecia śmierci bł. Wincentego Kadłubka oraz o przygotowaniach do światowych dni młodzieży. Uczestnicy spotkania podzieli się swoimi spostrzeżeniami odnośnie atmosfery panującej w parafiach oraz relacji z instytucjami takimi, jak szkoły. Była mowa o potrzebie tworzenia nowych miejsc adoracji wieczystej Najświętszego Sakramentu oraz intensyfikacji inicjatyw modlitewnych. Poruszono również temat działalności Katolickich Centrów Pomocy Rodzinie, które częściowo zawiesiły swoją działalność z powodu braku zainteresowania ze strony niektórych księży proboszczów. Istnieje w związku z tym konieczność odbudowy sieci tych centrów, w zmodyfikowanej formie. Musi to iść w parze z rozwojem wolontariatu, który nie może ograniczać się jedynie do okresowych akcji. Zwrócono jednocześnie uwagę, że należy poprawić komunikację pomiędzy kurią oraz dekanatami i parafiami, oraz pomiędzy duszpasterzami, katechetami i wiernymi.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję