Wstawiennictwu Chełmskiej Pani jest przypisywane zwycięstwo Jana Kazimierza w bitwie pod Beresteczkiem. Pierwsza koronacja łaskami słynącego obrazu odbyła się w 1765 r. Dziś w sanktuarium wierni gromadzą się przed repliką cudownego wizerunku, wykonaną przez Władysława Ukleję w 1938 r. Wskutek dziejowych zawieruch dzieło uważane za oryginalny wizerunek Matki Bożej Chełmskiej znajduje się w Muzeum Ikony Wołyńskiej w Łucku na Ukrainie.

Szczególnym czasem modlitwy i pielgrzymowania do Chełmskiej Pani jest uroczystość Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. W tym roku wrześniowe święto będzie przebiegać pod hasłem „Maryjo jesteśmy Twoimi dziećmi”. Kustosz sanktuarium ks. Andrzej Sternik mówi, że będzie to czas wdzięczności za 65 lat rekoronacji kopii cudownej ikony, której dokonał biskup lubelski Piotr Kałwa. To ordynariusz, który w swoim biskupim herbie umieścił ikonę Chełmskiej Madonny. Przygotowaniem do głównych uroczystości zaplanowanych na dni 7-8 września jest nowenna do Matki Bożej Chełmskiej, odmawiana od 30 sierpnia. Dopełnieniem czasu spotkania z Maryją będzie oktawa odpustowa, która w dniach 9-15 września na modlitwie zgromadzi kolejno ludzi starszych i chorych, kolejarzy, młodzież, małżeństwa i rodziny, grupy formacyjne, apostolskie i modlitewne oraz władze Chełma. Na zakończenie odbędzie się obrzęd poświęcenia wot złożonych dla Matki Bożej. Osoby, które doznały szczególnej łaski za wstawiennictwem Matki Bożej Chełmskiej, są proszone o spisanie świadectw i dostarczenie ich do sanktuarium.

Centralne uroczystości będą przebiegać według programu: w środę 7 września o godz. 16 nastąpi powitanie pielgrzymek, potem przez całą noc będą sprawowane Msze św. i nabożeństwa (w tym Różaniec, Droga Krzyżowa i Apel Jasnogórski). W czwartek 8 września dzień rozpoczną Godzinki o Matce Bożej Chełmskiej, później zaplanowane są Msze św. o godz. 6, 7, 8, 9 (z błogosławieństwem małych dzieci), 16 (z błogosławieństwem przyborów szkolnych) i 18. Sumie odpustowej o godz. 11 z udziałem biskupów lubelskich będzie przewodniczyć metropolita częstochowski abp Wacław Depo.