Reklama

Historia

Sprzedaj pan kartki

Coraz mniej z nas pamięta jak wyglądała codzienność w czasach PRL. Wszystkie bolączki, niedogodności i pozbawione sensu decyzje skupiły się najmocniej w okresie stanu wojennego.

Niedziela Ogólnopolska 21/2022, str. 40-41

[ TEMATY ]

PRL

pl.wikipedia.org

Młode pokolenie nie pamięta, że w PRL-u na kartki kupowało się mięso, cukier, mąkę, a nawet kawę czy herbatę

Młode pokolenie nie pamięta, że w PRL-u na kartki kupowało się
mięso, cukier, mąkę, a nawet kawę czy herbatę

Kiedy w niedzielę rano mroźnego 13 grudnia 1981 r. Polacy budzili się ze snu, nie wiedzieli, że żyją już w innym kraju. Symbolem tego była nieobecność w telewizji Teleranka oczekiwanego przez dzieci. Starsi nie mogli wysłuchać w radiowej Trójce popularnego magazynu satyrycznego 60 minut na godzinę. Zamiast tego, na tle przekrzywionej polskiej flagi, pojawił się gen. Wojciech Jaruzelski, który poinformował Polaków o wprowadzeniu na terenie całego kraju stanu wojennego.

Gdy Polska da nam rozkaz...

Sygnał nadawały tylko jeden program telewizyjny (z dwu istniejących) i jedna rozgłośnia radiowa. Co godzinę transmitowano wystąpienie Jaruzelskiego lub kolejne komunikaty Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego odczytywane z wielkim zaangażowaniem przez spikerów ubranych w wojskowe mundury. Puszczane były tylko muzyka poważna i piosenki z Festiwalu Piosenki Żołnierskiej w Kołobrzegu, najczęściej Gdy Polska da nam rozkaz, w której Adam Zwierz głębokim barytonem zapewniał, że „stanie cały naród nasz, jak zielony młody las. Stawimy się do wojska, żeby socjalizmu bronić wraz”.

Tymczasem naród nie wiedział, o co chodzi. Wielu Polaków poszło tego dnia do kościołów nie tylko na Mszę św., ale też żeby się dowiedzieć czegokolwiek o sytuacji. Duchowni apelowali o spokój i modlitwę za pozbawionych wolności. Prymas Józef Glemp uspokajał na Jasnej Górze rozgorączkowanych studentów: „Stan, który przeżywamy, ma być czasem, który od chrześcijan domaga się mądrości. A mądrość to jest spojrzenie na przyszłość i szeroko wokół siebie. Mądrość nie jest rozbijaniem muru głową, bo głowa nadaje się do innych rzeczy”. Widok żołnierzy na najważniejszych skrzyżowaniach, przejeżdżających przez miasta kolumn opancerzonych pojazdów jednak nie uspokajał. W całym kraju zapanowały niepewność i strach o to, co się stanie w następnych dniach. Telefony nie działały, włącznie z numerami alarmowymi – nie można było szybko sprowadzić pomocy medycznej ani straży pożarnej. Wielu nie doczekało w pierwszych dniach stanu wojennego pomocy.

Reklama

Ogólny chaos potęgowało zamieszanie na dworcach kolejowych. Zawieszono zajęcia w szkołach i na uczelniach, studenci wracali do domów rodzinnych. W przepełnionych bardziej niż zwykle pociągach było pełno ludzi, którzy 13 grudnia mieli uczestniczyć w zaplanowanych na ten dzień przysięgach wojskowych. Podróżowali zaniepokojeni o los synów, których nawet nie zobaczyli.

Nie igra się z władzą

Strajki, które wybuchły w kilkuset zakładach pracy, zostały szybko i brutalnie stłumione. Po kilkunastu dniach sytuacja ustabilizowała się na tyle, że społeczeństwo zaczęło się powoli przyzwyczajać do nowych, niecodziennych warunków. Niektóre z fabryk zostały zmilitaryzowane, co oznaczało, że ewentualne protesty na ich terenie mogły się skończyć sądem wojennym. Obowiązywała godzina milicyjna, początkowo od 22 wieczorem do 6 rano. Nie pomyślano przy tym, że większość Polaków zaczynało wtedy pracę. Już po kilkunastu dniach skrócono zakaz poruszania się w nocy do czasu od 23 do 5. Żeby pojechać do innego miasta, trzeba było się starać o zezwolenie na zmianę miejsca pobytu. I w tym przypadku obowiązywała godzina milicyjna. Podróżni, których pociągi odjeżdżały w nocy, musieli od 23 czekać na dworcach nawet po kilka godzin, a po przyjeździe – do 5 rano. Zresztą w nocy nie działała komunikacja miejska. Tym podróżnym, szczególnie młodym, którzy decydowali się na spacer w nocy, patrole milicyjne, bijąc pałkami, boleśnie wyjaśniały, że postępują niewłaściwie.

Coś trzeba jeść

Wprowadzenie stanu wojennego nie poprawiło zaopatrzenia w żywność. Kolejki przed sklepami się wydłużyły, mimo że większość towarów była sprzedawana posiadającym kartki. W styczniu 1982 r. pracownicy umysłowi, emeryci i dzieci w wieku 1-12 lat mieli możliwość kupienia 2,5 kg mięsa na miesiąc, pracownicy fizyczni – 4 kg, górnicy i hutnicy – 1 kg więcej. Na kartki były też papierosy, alkohol, cukier, mąka, artykuły zbożowe, czekolada (a właściwie wyroby czekoladopodobne), mydło, proszek do prania i kawa. Żeby kupić pralkę automatyczną, telewizor kolorowy czy lodówkę, można było zapłacić od razu i czekać 3 lata na odbiór. Za pośrednictwem niektórych zakładów pracy zaopatrywano w obuwie, ciepłą bieliznę i ubrania.

Reklama

Pomimo reglamentacji, towaru i tak nie wystarczało dla wszystkich. Wprowadzono więc zasadę rejestrowania kartek tylko w jednym sklepie. Żeby ograniczyć konsumpcję, wykorzystano propagandowo sankcje nałożone na Polskę przez kraje zachodnie i pod ich pretekstem 1 lutego 1982 r. ogłoszono drastyczną podwyżkę cen żywności. Wprawdzie nie podrożały chleb i mąka, ale np. cena schabu wzrosła z 90 zł za kg do 360 zł, kurczaków – z 80 do 316 zł, kiełbasy zwyczajnej – z 44 do 190 zł, kostki masła – ze 100 do 300 zł, cukru – z 10,5 do 46 zł. Podwyżka cen nie pomogła. Nadal niemal wszystko trzeba było wystać w kolejkach lub załatwić albo jakoś skombinować. Na dużą skalę rozkwitł handel wymienny – zastępczą walutą stały się kawa (sprzedawana tylko w ziarnach), wódka, słodycze i papier toaletowy. Ale nie tylko. W jednym z mieszkań, w ramach akcji antyspekulacyjnej, milicja znalazła cztery pralki automatyczne, dwie zamrażarki, pięć kompletów mebli, sześć dywanów, 700 l benzyny, 118 kg szynki i 219 butelek spirytusu. Posiadacze walut obcych mogli się zaopatrywać w te wszystkie „luksusy” w państwowych peweksach, a ci, którzy mieli nadmiar złotówek – na bazarach, gdzie towar niedostępny w sklepach sprzedawano za horrendalne pieniądze z gazet leżących bezpośrednio na ziemi.

Czegoś żal

Obskurne sklepy, brudne, szare ulice, speluny zamiast kawiarni i restauracji nie sprzyjały spotkaniom. Rzadkie były szczere rozmowy telefoniczne, kiedy po podniesieniu słuchawki słychać było: „Uwaga, rozmowa będzie kontrolowana”. I rzeczywiście była. Pewien uczeń bawił się z kolegą, przekazując przez domowy telefon informacje o tym, że „najlepsze kasztany są na placu Pigalle”. Po kilku takich rozmowach telefon został odłączony od sieci. Inny miał nieprzyjemności, bo pocztówkę z wakacji podpisał: „Towarzystwo Przyjaciół Psa Huckleberry” – musiał się później tłumaczyć Służbie Bezpieczeństwa, że nie założył żadnej tajnej organizacji, a po prostu ma psa o takim imieniu. Życie towarzyskie toczyło się więc w domach. Ludzie spotykali się chętnie i często, dyskutowali, przekazywali sobie informacje i plotki z różnych źródeł, dzielili się zawartością paczek przysyłanych z Zachodu. Tak zwane nocne Polaków rozmowy, wymuszone godziną milicyjną, sprzyjały zacieśnianiu więzi rodzinnych, przyjacielskich i są wspominane do dzisiaj z nostalgią. Nigdy wcześniej i nigdy później te więzi nie były tak silne.

2022-05-17 08:34

Ocena: +1 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Myszków: konferencja o relacji państwo – Kościół w PRL

[ TEMATY ]

PRL

Ks. Mariusz Frukacz

„Relacje państwo – Kościół katolicki na terenie diecezji częstochowskiej w latach 1945–1989. Myszków i okolice”, to temat konferencji naukowej, która odbyła się 25 lutego w kościele pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Myszkowie-Mijaczowie.
W konferencji wzięli udział nauczyciele historii, księża, katecheci oraz młodzież ze szkół Myszkowa.

CZYTAJ DALEJ

Katolicy i Orkiestra

W Polsce od kilkunastu już lat słyszymy Wielką Orkiestrę Świątecznej Pomocy. Wśród katolików akcja Jerzego Owsiaka ma swoich zwolenników i przeciwników. Stosunek do WOŚP wyraźnie pokazuje różne nurty polskiego katolicyzmu. Katolicy sympatyzujący z Wielką Orkiestrą uważają, że akcja Jerzego Owsiaka to piękna inicjatywa. Ich zdaniem, Kościół w Polsce przeszedł ewolucję w ocenie WOŚP - od negacji i dystansu po aprobatę. Natomiast katolicy dystansujący się od Wielkiej Orkiestry nazywają akcję Jerzego Owsiaka "graniem na ludzkich uczuciach" oraz "laicyzacją działalności charytatywnej". Orkiestra jest zjawiskiem bardzo złożonym, w którym dobro miesza się ze złem. Szlachetności wolontariuszy i darczyńców towarzyszy ideologia Wielkiego Dyrygenta, który promuje wizję życia obcą chrześcijaństwu.

Argumenty zwolenników

CZYTAJ DALEJ

Papież prosi o modlitwę w intencji pokoju na Ukrainie, Bliskim Wschodzie i Kaukazie

2023-01-29 13:20

[ TEMATY ]

modlitwa

pokój

papież Franciszek

pokój dla Ukrainy

Grzegorz Gałązka

Po odmówieniu modlitwy „Anioł Pański” i udzieleniu apostolskiego błogosławieństwa Ojciec Święty zaapelował do wiernych o modlitwę w intencji pokoju na Ukrainie, Bliskim Wschodzie i Kaukazie.

Drodzy bracia i siostry. Z wielkim smutkiem przyjmuję wiadomości napływające z Ziemi Świętej, w szczególności o śmierci dziesięciu Palestyńczyków, w tym kobiety, zabitych podczas izraelskich antyterrorystycznych akcji wojskowych w Palestynie; oraz o tym, co wydarzyło się w pobliżu Jerozolimy w piątek wieczorem, kiedy siedmiu izraelskich Żydów zostało zabitych przez Palestyńczyka, a trzech zostało rannych, gdy wychodzili z synagogi. Zwiększająca się z dnia na dzień spirala śmierci zamyka jedynie nieliczne iskierki zaufania, które istnieją między oboma narodami. Od początku roku w wymianach ognia z izraelską armią zginęły dziesiątki Palestyńczyków. Apeluję do obu rządów i społeczności międzynarodowej o natychmiastowe i bezzwłoczne znalezienie innych dróg, które obejmują dialog i szczere poszukiwanie pokoju. Módlmy się o to, bracia i siostry.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję